Unix ve Linux

Merhabalar, bugün ki dersimizde Unix ve Linux a giriş yapacağız. Biraz sıkıcı gelebilir fakat ilerleyen derslerimizi anlayabilmemiz adına bu konuyu atlamamak gerekir. O yüzden Unix ve Linux nedir? Birbirine yakın bu iki terim arasında ne gibi farklar var? Gibi soruların cevaplarını verebilmek gereklidir.

Öncelikle Unix’in biraz tarihçesinden bahsedelim. Unix 1969 yılında, Ken Thompson, Dennis Ritchie, Brian Kernighan, Douglas McIlroy, Michael Lesk ve Joe Ossanna tarafından Bell Laboratuvarları’nda geliştirilmiş, çok kullanıcılı (multiuser), çok görevli yapıyı destekleyen (multitasking) bir bilgisayar işletim sistemidir. (Wikipedia’dan alıntıdır.)

Aslında üstteki paragraf gayet güzel bir şekilde özetlemiş anlatacaklarımızı. Multiuser ve Multitasking konularına ayrı bir parantez açmak lazım. Bunlar Unix’in temelini oluşturur. Şimdi bu terimlerin anlamını öğrenelim.

Çok kullanıcılı yani multiuser terimi ne demektir? Windows multiuser sayılabilir mi? Multiuser olmasının avantajları nelerdir? Evet…

Multiuser, aynı anda birden fazla kullanıcının bilgisayarı kullanmasına ve istediği programlarını çalıştırmasına olanak tanıyan bir yapıdır. Sizce anlattığıma göre, Windows 10 Home, Pro, Ultimate serisi çok kullanıcılı mıdır? Bunun cevabını ben vereyim. Hayır. Bu saydığım işletim sistemlerinde birden fazla kullanıcı yaratabilirsiniz. Fakat hiçbir zaman bu kullanıcılar aynı anda login yani giriş yapamaz, sistemi kullanamaz. Aynı anda tek bir kullanıcı sistemi kullanabilir. Windows Server İşletim Sistemleri ise çok kullanıcılıdır. Yani aynı anda birden fazla kullanıcı oturum açabilir, istediklerini rahatlıkla yapabilir. Unix’in temeli ise multiuser yapısına dayalıdır. Diğer Windows işletim sistemlerinden farklı yapan şeylerden birisi bu özelliktir.

Multiuser’ı anlattıktan sonra şimdi sıra Multitasking terimine geldi. Multitasking aynı anda birden fazla iş yapabilme özelliğine denir. Örneğin bisiklet sürerken sakız çiğnemek… Ya da yürürken şarkı söylemek ve elma yemek…Unix tabanlı işletim sistemleri ile Windows işletim sistemleri multitasking yapısına uygun dizayn edilmiştir.

Aslında bu anlattıklarımdan önce işletim sistemi nedir sorusunun cevabını vermem gerekirdi. Fakat birazda bildiğinizi sayarak bu terimi atlamıştım. Ama yine de bahsedeyim. İşletim sistemi, bilgisayarı oluşturan donanımları en etkin bir biçimde kullanabilmemiz için yazılan bir programdır. İşletim sistemleri, kullandığımız programların Ram yönetimin çalışma biçimi, işlemci yönetimi gibi konularda gerekli ayarlamaları yaparak bize en iyi performansı sunmayı amaç edinmiştir. Kimi işletim sistemleri bunu çok iyi bir şekilde kullanıcıya yansıtırken kimileri ise daha geride performans verebilmektedir.

İşletim sistemi denilince öğrenmemiz gereken terimlerden biri de çekirdektir. Çekirdek yani kabuk, kullanıcının verdiği komutları yorumlayan ve one göre işlem yapmasını sağlayan bir yapıdır. Örneğin Dos da gördüğümüz siyah ekran ve beyaz yazılar komut istemi arayüzü, yazdığımız dir ise kullanıcının girdiği komuttur.

Aşağıdaki resimde bir işletim sistemini oluşturan yapıyı görebiliriz.

UNIX, farklı donanım mimarileri/platformları üzerinde çalışmak hedefi ile geliştirilmiş ilk yaygın taşınabilir işletim sistemidir. LINUX ise UNIX işletim sistemini temel alan bir işletim sistemi türevidir. LINUX bazı sebeplerden dolayı UNIX’ın yerini almıştır.

LINUX işletim sistemi Windows işletim sisteminin aksine ücretsizdir. GPL lisansı ile dağıtılmaktadır. Yani dilerseniz düzenleyebilir ve daha sonra bunu pazarlayabilirsiniz. Dilerseniz de yaptığınız değişikliklerle beraber bunu kamu ile paylaşabilirsiniz.

Anlamadığınız bir konu veya yardım etmemi istediğiniz bir durum varsa mail atabilir ya da bu konuya mesaj yazabilirsiniz.

Ali Demirci

1991 Ankara doğumluyum. Bilgisayar Mühendisliği bölümü 2013 mezunuyum. Bakanlığın bir kurumunda, Sistem(Linux, Windows Server) üzerine çalışmaktayım. Fakat boş zamanlarımda, kendimi yazılım konusunda da geliştirmekteyim. 20'ye yakın Android programım vardır. Her türlü soru(n)larınızda iletişime geçmekten çekinmeyin.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir